ولنتاین؛ جشن قلب‌ ها

روز ولنتاین

روز ولنتاین که با نام‌های روز ولنتاین قدیس یا جشن ولنتاین نیز شناخته می‌شود، هر ساله در ۱۴ فوریه برگزار می‌شود. این روز در ابتدا به‌عنوان یک جشن مذهبی مسیحی در تقویم قدیسان، برای گرامی‌داشت یک شهید مسیحی به نام ولنتاین قدیس شکل گرفت و به‌تدریج، از طریق سنت‌های مردمی، به یک مناسبت فرهنگی، مذهبی و تجاری با محوریت عشق و روابط عاشقانه در بسیاری از نقاط جهان تبدیل شد.

چرا ۱۴ فوریه روز ولنتاین است؟

درباره انتخاب ۱۴ فوریه به‌عنوان روز ولنتاین، روایت‌ها و داستان‌های مختلفی وجود دارد. در کشورهای اسکاندیناوی، اواسط فوریه زمان جفت‌گیری پرندگان است و به همین دلیل، از گذشته‌های دور این بازه زمانی نمادی از عشق و زایش به شمار می‌رفته است.

از سوی دیگر، روایت‌های تاریخی متعددی به شهادت ولنتاین قدیس در ۱۴ فوریه اشاره دارند. یکی از این روایت‌ها، زندانی شدن ولنتاین قدیس به دلیل کمک به مسیحیان تحت آزار و اذیت امپراتوری روم در سده سوم میلادی را بازگو می‌کند.

بر اساس یکی از سنت‌های اولیه، ولنتاین قدیس توانست بینایی دختر نابینای زندانبان خود را بازگرداند. در روایت‌های متأخرتر، که بیشتر به سده هجدهم میلادی بازمی‌گردند، این شخصیت بیش از پیش با مفهوم عشق گره خورده است.

هدیه های خاص برای ولنتاین

روایت‌های مشهور درباره ولنتاین قدیس

• نوشتن نامه‌ای عاشقانه به دختر زندانبان با امضای «ولنتاین تو» پیش از اعدام
• برگزاری مراسم ازدواج برای سربازان مسیحی که ازدواجشان به دستور امپراتور روم ممنوع شده بود

ولنتاین در ادبیات و تاریخ اروپا

در اشعار اوتون دو گراندسون، جفری چاوسر و شارل، دوک اورلئان، اشاره‌های متعددی به روز ولنتاین دیده می‌شود. نخستین پیوند رسمی روز ولنتاین با مفهوم عشق، به سده چهاردهم میلادی در انگلستان بازمی‌گردد. در آن زمان، این باور وجود داشت که ۱۴ فوریه روز جفت شدن پرندگان است؛ موضوعی که در آثار جفری چاوسر نیز ذکر شده است.

در این دوره، عاشقان:

• یادداشت‌های عاشقانه رد و بدل می‌کردند
• یکدیگر را «ولنتاین» می‌نامیدند

شکل‌گیری جشن رسمی ولنتاین

جشن قدیس ولنتاین در سال ۴۹۶ میلادی توسط پاپ ژلازیوس یکم پایه‌گذاری شد. این جشن به افتخار سِنت ولنتاین روم، که در سال ۲۶۹ میلادی کشته شده بود، در تاریخ ۱۴ فوریه برگزار شد.

در قرون چهاردهم و پانزدهم میلادی، هم‌زمان با شکوفایی مفاهیم عشق شهسوارانه، روز ولنتاین بیش از پیش با عشق رمانتیک پیوند خورد. این عشق نمادین اغلب با «پرندگان عاشق» اوایل بهار مرتبط دانسته می‌شد.

نمادها و سنت‌های روز ولنتاین

در بریتانیا سده هجدهم، زوج‌ها با روش‌های مختلفی عشق خود را ابراز می‌کردند که از جمله آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• اهدای گل و شیرینی
• ارسال کارت‌های تبریک ولنتاین
• نمادهای رایج ولنتاین
• قلب
• کبوتر
• کوپیدوی بالدار

از سده نوزدهم به بعد، دست‌نوشته‌های ولنتاین رواج بیشتری نسبت به کارت‌های آماده پیدا کردند.
در ایتالیا نیز، کلیدهای سِنت ولنتاین به‌عنوان نمادی عاشقانه برای «باز کردن قفل قلب» هدیه داده می‌شود. این کلیدها همچنین به کودکان، به‌عنوان نمادی برای پیشگیری از بیماری صرع (معروف به بیماری سنت ولنتاین)، اهدا می‌گردند.

وضعیت رسمی روز ولنتاین در کشورها

پیشینهٔ تاریخی روز ولنتاین

بر اساس منابع تاریخی، ولنتاین قدیس احتمالاً در حدود سال ۲۷۰ میلادی به قتل رسیده است. برخی معتقدند روز ولنتاین، سالگرد مرگ یا به خاک‌سپاری اوست؛ اما گروهی دیگر بر این باورند که کلیسای کاتولیک این تاریخ را به‌منظور مسیحی‌سازی یک آیین باستانی و مشرکانه به نام لوپرکالیا انتخاب کرده است.

جشن لوپرکالیا تا اواخر سده پنجم میلادی در امپراتوری روم، به مناسبت باروری و زایش برگزار می‌شد. در سال ۴۹۸ میلادی، پاپ ژلازیوس یکم این جشن را ممنوع اعلام کرد و روز ۱۴ فوریه را به‌عنوان روز ولنتاین نام‌گذاری نمود تا با آیین‌های مشرکانه مقابله شود.

ولنتاین در قرون وسطی اروپا

در سده‌های میانه، به‌ویژه در انگلستان و فرانسه، ولنتاین یکی از محبوب‌ترین قدیسان به‌شمار می‌رفت. هم‌زمانی آغاز جفت‌گیری پرندگان با روز ولنتاین، این باور را تقویت کرد که این روز، به‌طور نمادین روز عشاق است.

قدیمی‌ترین یادبود مکتوب ولنتاین

قدیمی‌ترین یادبود شناخته‌شده از روز ولنتاین، به چارلز، دوک اورلئان تعلق دارد. او پس از شکست در نبرد آزینکورت در برج لندن زندانی شد و در سال ۱۴۱۵ میلادی نامه‌ای عاشقانه برای معشوقه‌اش نوشت. این نامه امروزه در مجموعه دست‌نوشته‌های کتابخانه بریتانیا نگهداری می‌شود.

افسانه‌های مرتبط با ولنتاین

اطلاعات دقیق و کاملی از زندگی ولنتاین قدیس در دست نیست و بخش بزرگی از آنچه امروزه درباره او می‌دانیم، با افسانه‌ها درآمیخته است.
کلیسای کاتولیک به این نتیجه رسیده که دست‌کم سه قدیس با نام ولنتاین یا والنتیوس وجود داشته‌اند که همگی به قتل رسیده‌اند. همین موضوع باعث شکل‌گیری روایت‌ها و افسانه‌های گوناگون درباره این شخصیت شده است.

مشهورترین افسانه‌های ولنتاین

در سده سوم میلادی، در دوران حکومت کلودیوس دوم، کشیشی به نام ولنتاین به‌طور مخفیانه ازدواج سربازان رومی را برگزار می‌کرد، زیرا امپراتور ازدواج مردان جوان را ممنوع کرده بود.

با آگاه شدن کلودیوس از این موضوع، ولنتاین دستگیر و به مرگ محکوم شد.

بر اساس افسانه‌ای دیگر، ولنتاین به دلیل کمک به مسیحیان و نجات آن‌ها از آزار و شکنجه رومیان کشته شد.

در روایتی مشهور، گفته می‌شود ولنتاین عاشق دختر زندانبان خود شد و پیش از مرگ، نخستین کارت ولنتاین را با امضای «از طرف ولنتاین تو» برای او فرستاد.

خلاصه‌ای از پیشینه تاریخی ولنتاین

برگزاری ولنتاین در سراسر جهان

نحوهٔ مواجهه کشورها با روز ولنتاین یکسان نیست و این مناسبت در نقاط مختلف جهان، واکنش‌های فرهنگی، مذهبی و قانونی متفاوتی را برانگیخته است.

ایران

در ایران از سال ۱۳۸۹، تولید و عرضهٔ انواع پوستر، بروشور، جعبه و کارت‌های تبلیغاتی با نمادهایی مانند قلب، نیم‌قلب و گل رز قرمز به مناسبت روز ولنتاین ممنوع اعلام شد. همچنین هرگونه فعالیت اطلاع‌رسانی دربارهٔ این روز با برخورد قانونی مواجه می‌شود.

در مقابل، برخی جشن اسفندگان (سپندارمزگان) را که ریشه در آیین‌های ایرانی دارد و در روز پنجم اسفند برگزار می‌شود، به‌عنوان جایگزین ولنتاین پیشنهاد کرده‌اند. اسفندیار اختیاری، نماینده زرتشتیان در دوره هشتم مجلس شورای اسلامی، این روز را نماد عشق حقیقی در فرهنگ ایرانی می‌داند. با وجود محدودیت‌ها، ولنتاین در میان بسیاری از جوانان ایرانی همچنان محبوب است و گرامی داشته می‌شود.

در سال‌های بعد از ۱۳۸۹ نیز محدودیت‌های بیشتری اعمال شد؛ از جمله در سال ۱۳۹۸ فروش بادکنک‌های خاص به شکل قلب ممنوع اعلام شد و رئیس اتحادیه صنف خرازی‌فروشان توقف خرید و فروش بادکنک را اعلام کرد.

حسین محمدی، کارشناس مسائل فرهنگی، در مصاحبه‌ای در سال ۱۳۹۸ ولنتاین را پدیده‌ای دانست که روابط عاشقانه را به سمت ارتباط‌های ناپایدار و بدون تعهد سوق می‌دهد و آن را نوعی «استعمار نو» توصیف کرد.

ترکیه

به گفته رئیس اتاق گل‌فروشان ازمیر، تولیدکنندگان گل و گیاه در ترکیه هر ساله پیش از ۱۴ فوریه آمادگی گسترده‌ای برای ولنتاین دارند. شهر ازمیر مهم‌ترین مرکز تولید گل در این کشور محسوب می‌شود و بیش از یک‌پنجم فروش سالانه گل‌ها در روز ولنتاین انجام می‌گیرد.

عربستان سعودی

در عربستان سعودی فروش محصولات مرتبط با ولنتاین، از جمله گل رز، در سال‌های ۲۰۰۲ و ۲۰۰۸ ممنوع شد. با این حال، در سال‌های ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸ و پس از انتشار فتوایی از احمد بن قاسم الغامدی، پلیس مذهبی مانع برگزاری این مراسم نشد و سخت‌گیری‌ها کاهش یافت.

مالزی

در مالزی برخی مقامات حکومتی و مذهبی، ولنتاین را ناسازگار با فرهنگ اسلامی دانسته و کمپین‌هایی علیه آن راه‌اندازی کرده‌اند. در برخی ایالت‌ها نیز قوانینی برای جلوگیری از روابط پیش از ازدواج در هتل‌ها پیشنهاد شده است. با این حال، بخشی از مردم مالزی برگزاری این جشن را بی‌ضرر می‌دانند و با این محدودیت‌ها موافق نیستند.

عراق

در ۲۴ فوریه ۲۰۱۸، مردم موصل برای نخستین‌بار پس از پایان سلطه داعش، روز ولنتاین را جشن گرفتند؛ رویدادی که نماد بازگشت زندگی عادی به این شهر بود.

پاکستان

مقامات دولتی و قضایی پاکستان ولنتاین را پدیده‌ای غربی و مغایر با فرهنگ این کشور معرفی کرده‌اند. دادگاه عالی اسلام‌آباد در سال‌های ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸ برگزاری هرگونه مراسم مرتبط با این روز را ممنوع اعلام کرد، هرچند استقبال جوانان از این مناسبت همچنان محل بحث است.

هند

در هند نیز ولنتاین با انتقاد برخی نخبگان و مقامات روبه‌رو شده و محدودیت‌هایی برای برگزاری آن وجود دارد، هرچند این جشن همچنان در بخش‌هایی از جامعه برگزار می‌شود.

جدول مقایسه‌ای وضعیت ولنتاین در برخی کشورها

رسوم ولنتاین

در بسیاری از کشورهای اروپایی و آمریکایی، هدیه‌دادن در روز ولنتاین جایگاه ویژه‌ای دارد. شکلات، کارت تبریک، گل و هدایای نمادین از رایج‌ترین آیین‌های این روز به شمار می‌روند. همچنین تزئین شکلات و پخت انواع شیرینی‌های مخصوص، بخشی از رسوم ولنتاین محسوب می‌شود.

در منطقهٔ نورفک انگلستان، شخصیت افسانه‌ای‌ای به نام «جک» در خانه‌ها را می‌زند و برای کودکان هدیه‌ای پشت در می‌گذارد. با این حال، هدیه‌های او گاه با حقه همراه است و به همین دلیل بسیاری از کودکان از این شخصیت افسانه‌ای می‌ترسند.

ولنتاین در دیگر فرهنگ‌ها

نگاه به عشق و بزرگداشت آن، محدود به فرهنگ غربی نیست و در بسیاری از تمدن‌ها، آیین‌هایی مشابه ولنتاین وجود داشته یا همچنان برگزار می‌شود.

چین

در چین، روزی مشابه ولنتاین با عنوان «شب هفتم‌ها» وجود دارد. بر اساس افسانه‌ای قدیمی، پسر گاوچران و دختر بافنده در هفتمین روز از هفتمین ماه تقویم قمری در آسمان یکدیگر را ملاقات می‌کنند. آخرین شب هفتم‌ها در ۳۰ اوت ۲۰۰۶ ثبت شده است.

ایران باستان

در ایران باستان دو جشن شباهت‌هایی با ولنتاین داشته‌اند:

جشن مهرگان که در دهم مهرماه برگزار می‌شد و مردم در آن به یکدیگر هدیه می‌دادند.

جشن اسفندگان (سپندارمذگان) که در بیست‌ونهم بهمن برگزار می‌شد و مردان با هدیه‌دادن، از همسران خود تجلیل می‌کردند. برگزاری این جشن در ایران امروز گاه با مخالفت‌های مذهبی روبه‌روست.

ژاپن

در ژاپن روایتی مشابه چین وجود دارد که با نام «شب‌های هفتم» شناخته می‌شود و برابر با هفتم ژوئیه میلادی است. همچنین در این کشور روزی به نام «روز سفید» نیز جشن گرفته می‌شود.

آذربایجان

در فرهنگ آذربایجان، شبی به نام «سونای گئجه‌سی» (شب سونای) که برابر با ۳۱ شهریور و آخرین روز تابستان است، به عنوان روز عشق گرامی داشته می‌شود. در این شب، خورشید و ماه در زاویه ۱۸۰ درجه روبه‌روی یکدیگر قرار می‌گیرند و نمادی از عشق جاودانه به‌شمار می‌روند.

اسرائیل

در اسرائیل، روزی به نام تو بآو به‌عنوان ولنتاین ملی شناخته می‌شود و زوج‌های عاشق در این روز مراسم ویژه‌ای برگزار می‌کنند.

مصر و کره جنوبی

در مصر، روز عشق دیگری در ۴ نوامبر هر سال برگزار می‌شود.
در کره جنوبی نیز ۱۱ دسامبر با عنوان روز پِپِرو شناخته می‌شود و زوج‌های جوان در این روز به یکدیگر هدیه می‌دهند.

برزیل

در برزیل، ولنتاین در ۱۲ ژوئن و هم‌زمان با آستانه روز آنتونیوی پادوا، مشهور به «سانتو کبریت‌ساز»، جشن گرفته می‌شود.

جدول مقایسه‌ای آیین‌های عشق در فرهنگ‌های مختلف

انتقادها

در کنار محبوبیت جهانی، روز ولنتاین همواره با انتقادهایی نیز همراه بوده است. گروهی این روز را به‌دلیل ترویج مصرف‌گرایی مورد نکوهش قرار می‌دهند و آن را «جشنی برای سرمایه‌داری» و ابزاری برای کسب سود می‌دانند. بر اساس آمار، گردش مالی هدایا و هزینه‌های مرتبط با روز ولنتاین در ایالات متحده آمریکا در سال ۲۰۱۹ میلادی به بیش از ۲۰ میلیارد دلار رسید.

برخی جریان‌ها با شکل‌گیری جنبش‌های ضد ولنتاین‌گرایی، مردم را به اهدای هدایای ارزان یا حتی رایگان تشویق می‌کنند تا مفهوم عشق از جنبه‌های مادی فاصله بگیرد. در ایران نیز عده‌ای ولنتاین را نماد تجمل‌گرایی و مصرف‌محوری می‌دانند و معتقدند توجه جوانان بیش از ابراز احساسات، به ارزش مادی هدایا معطوف شده است؛ به‌گونه‌ای که هدیه‌های گران‌قیمت به عنوان نشانه اصلی علاقه تلقی می‌شوند.

از سوی دیگر، برخی از علمای مسلمان، به‌ویژه در میان اهل سنت، به دلیل ریشه‌های رومی و مسیحی این مناسبت، بزرگداشت آن را بدعت دانسته و آن را حرام اعلام کرده‌اند.

مهم‌ترین محورهای انتقاد

• ترویج مصرف‌گرایی و افزایش هزینه‌های غیرضروری
• تبدیل عشق به ارزش مادی و کالایی
• فاصله گرفتن از مفهوم عاطفی و انسانی محبت
• مخالفت‌های دینی به دلیل خاستگاه غیر اسلامی

شهرهای منسوب به ولنتاین قدیس

بر پایه باورهای رایج، بقایای ولنتاین قدیس که در سده نوزدهم میلادی در یک قبرستان باستانی در ایتالیا کشف شد، امروزه در چند شهر اروپایی نگهداری می‌شود. این بقایا در حال حاضر در رم، دوبلین و گلاسگو قرار دارند.

بخشی از این آثار پس از قرار گرفتن در یک تابوت طلایی، توسط پاپ گریگوری شانزدهم به کلیسای کاتولیک «وایت فرایر» در دوبلین، پایتخت جمهوری ایرلند، اهدا شد. بخش دیگری که گفته می‌شود شامل استخوان‌های ولنتاین قدیس است، در سده نوزدهم میلادی توسط یک خانواده ثروتمند فرانسوی به کلیسای «فرانسیس مقدس» در شهر گلاسگو اسکاتلند منتقل گردید.

تا سال‌ها، خارج از محافل مذهبی، بسیاری از مردم از وجود این بقایا بی‌اطلاع بودند؛ اما در سال ۱۹۹۹ و با انتقال آن‌ها به کلیسای The Blessed John Duns Scotus، توجه رسانه‌ها و افکار عمومی به این موضوع جلب شد. در پی این رویداد، شهر گلاسگو به «شهر عشاق» شهرت یافت و از سال ۲۰۰۲، هر ساله در روز ولنتاین میزبان رویدادی با عنوان «فستیوال عشق» است.

جدول شهرهای مرتبط با ولنتاین قدیس

تبلیغ کسب‌وکار شما در تمام صفحات داخلی

نمایش تبلیغات شما در تمام صفحات داخلی وبسایت به همراه دریافت لینک فالو برای بهبود سئو سایت تان. برای مشاوره و رزرو روی لینک زیر کلیک کنید

رزرو تبلیغات